250 000 ton lodu nad Randą: lodowiec, który może odciąć drogę do Zermatt
Dolina Mattertal koło Randy w lipcu 2007 r.; stożek na zachodnim zboczu pochodzi z obrywu skalnego z 1991 r. Fot.: Woudloper via Wikimedia Commons, domena publiczna, wykadrowane
Blok lodu o objętości około 300 000 m³, czyli około 250 000 ton, wisi na wschodniej ścianie Weisshornu nad Randą, wsią położoną 9 km poniżej Zermatt, i zsuwa się w dół nawet o 20 cm dziennie, powiedział kantonalny inżynier ds. zagrożeń naturalnych Norbert Carlen dziennikowi „Walliser Bote” w czwartek 22 października 2026 r. Pierwszy śnieg zmienia rachunek: upadek na pokryty śniegiem płaskowyż zamieniłby się w lawinę lodowo-śnieżną o znacznie większym zasięgu. Wieś nie leży na trasie lawiny. Droga i jedyna linia kolejowa do Zermatt – tak.
W skrócie
- Wiszący lodowiec Weisshorn Ost jest pod wzmożoną obserwacją od czerwca 2026 r., a od 24 sierpnia obowiązuje stopień 3; strefa zamknięta na zachód od wsi pozostaje niedostępna.
- Pod koniec lata oberwało się około 200 000 m³ lodu; pozostało około 300 000 m³, które przesuwają się nawet o 20 cm dziennie, według Carlena w „Walliser Bote”.
- Świeży śnieg na płaskowyżu Bisgletscher poniżej bloku zostałby porwany w razie oberwania; łagodny listopad, w którym lód kruszy się partiami, to lepszy scenariusz.
- W razie dużego oberwania automatyczne sygnalizatory świetlne zatrzymują ruch drogowy i kolejowy; w lutym 1986 r. lawina lodowa zasypała drogę i tory na długości 200 m, w marcu 2005 r. spadło 460 000 m³ bez szkód.
- W Zermatt nie ma samochodów: goście parkują w Täsch, kolejnej wsi powyżej Randy, i jadą dalej pociągiem wahadłowym; Winter Opening Weeks zaczynają się 1 listopada.
Co wisi nad Randą
Chodzi o niewielki wiszący lodowiec na północny wschód od szczytu Weisshornu (4 505 m), zwieszający się nad lodowcem Bisgletscher, jak opisało go RTS 25 sierpnia. Możliwe są dwa scenariusze, powiedział stacji szef kantonalnej służby ds. zagrożeń naturalnych Guillaume Favre-Bulle: albo lodowiec będzie odłamywać się kawałek po kawałku, albo cała niestabilna masa runie naraz. W lipcu Carlen mówił, że z doświadczenia wynika, iż lodowiec odrywa się zwykle „partiami” (w naszym tłumaczeniu), podał Tages-Anzeiger.
22 października „Walliser Bote” opublikował nowy wywiad z Carlenem, który tego samego dnia podchwyciły Le Matin, Rhône FM, watson, Blick, tio.ch i t-online. Blok o objętości około 300 000 m³, „około 250 000 ton” według szwajcarskich doniesień, przesuwa się w dół nawet o 20 cm dziennie; zagrożenie oceniane jest codziennie za pomocą kamer i czujnika ruchu. „Osobiście przyprawia mnie to o lekki ból brzucha” – powiedział Carlen, w naszym tłumaczeniu niemieckiego tekstu watsona. Wszystkie październikowe liczby pochodzą z tego jednego wywiadu; do 26 października 2026 r. ani gmina, ani kanton nie opublikowały nowego komunikatu.
Kalendarium od czerwca
| Data | Zdarzenie | Źródło |
|---|---|---|
| Koniec czerwca 2026 | Wzmożony monitoring, wyznaczona strefa zagrożenia, zamknięte szlak i żwirownia | Gemeinde Randa |
| 24 sierpnia 2026 | Monitoring podniesiony do stopnia 3; po południu co najmniej trzy obrywy, największy między 17:00 a 18:00; osady pozostają na płaskowyżu lodowca | Gemeinde Randa |
| 25 sierpnia 2026 | Gmina: „Obszar zabudowany nie jest dotknięty obecną sytuacją” (w naszym tłumaczeniu) | Gemeinde Randa |
| Koniec lata 2026 | Spada około 200 000 m³ lodu | Walliser Bote za Le Matin |
| 22 października 2026 | Pierwszy śnieg; Carlen: pozostało 300 000 m³, do 20 cm dziennie | Walliser Bote za szwajcarskimi mediami |
Komunikaty gminy z 24 sierpnia i 25 sierpnia pozostają najnowszymi na randa.ch. Do strefy na zachód od wsi nie wolno wchodzić, drogi dojazdowe dla pieszych i rowerzystów pozostają zamknięte, a na potrzeby zdarzenia zainstalowano radar interferometryczny. Zabudowania wsi leżą poza zamkniętym obszarem.
Co zmienia świeży śnieg
Śnieg na stromym lodowym zboczu i tak się zsuwa. Problemem jest śnieg na łagodniejszym płaskowyżu Bisgletscher poniżej bloku: w razie oberwania zostałby porwany, a skutkiem byłaby szybka, mieszana lawina lodowo-śnieżna lub pyłowa o zasięgu wielokrotnie większym niż letni obryw lodu, wyjaśnił Carlen. W nadchodzących tygodniach na tym płaskowyżu może osiąść metr świeżego śniegu lub więcej. Łagodny listopad, w którym lód kruszy się częściami, zmniejszyłby ryzyko.
Blick dodał niezależny głos. Skrajnym przypadkiem byłoby oberwanie w okresie wysokiego zagrożenia lawinowego, które mogłoby wywołać kolejne lawiny śnieżne, powiedział gazecie Stefan Margreth ze szwajcarskiego instytutu badań śniegu i lawin SLF: „Z jednej strony lawina lodowa musi się oberwać, a jednocześnie musi panować ekstremalna sytuacja lawinowa. To raczej mało prawdopodobne” – w naszym tłumaczeniu. Wysokie lub bardzo wysokie zagrożenie lawinowe występuje w mniej niż 5 procentach dni zimowych, powiedział.
Droga i kolej do Zermatt
Randa, położona na wysokości około 1 400 m i licząca 448 mieszkańców na dzień 1 stycznia 2026 r., leży nad rzeką Matter Vispa między Visp a Zermatt. Droga kantonalna i Matterhorn Gotthard Bahn, jedyna linia kolejowa do górnej części doliny, przebiegają poniżej lodowca Bisgletscher. Masy lodu odrywające się od wiszącego lodowca Weisshornu „mogą dotrzeć do drogi i torów kolejowych w kierunku Zermatt jako mieszana lawina lodowo-śnieżna” – napisała firma monitoringowa Geopraevent w 2018 r., w naszym tłumaczeniu z angielskiego. W razie dużego oberwania sygnalizatory świetlne automatycznie zatrzymują ruch drogowy i kolejowy, podał 24 heures. Część linii leży wewnątrz strefy, a przejazd jest zapewniony dzięki podłączeniu do systemu alarmowego. Pod koniec sierpnia pociągi jeździły normalnie, odnotował IamExpat, a między 22 a 26 października nie zgłoszono żadnego zamknięcia.
Historia tłumaczy tę ostrożność. 4 lutego 1986 r. lawina lodowa z Bisgletscher zasypała drogę Visp–Täsch i linię kolejową na długości 200 m, napisało laboratorium glacjologiczne VAW z ETH w 2005 r.; 23 i 30 marca tego samego roku 460 000 m³ lodu zeszło w dwóch obrywach, nie zagrażając Randzie, bo na liczącej 3 000 m trasie lawiny leżało mało śniegu. W styczniu 1636 r. mieszana lawina lodowo-śnieżna zabiła we wsi 37 osób, przypomniał 20 Minuten; obrywy skalne z kwietnia i maja 1991 r. na przeciwległym zboczu zatamowały rzekę i zalały część wsi.
Jeśli wybierasz się do Zermatt
W Zermatt nie ma samochodów: prywatne pojazdy zatrzymują się w Matterhorn Terminal w Täsch, z 2 100 zadaszonymi miejscami parkingowymi i 12-minutowym pociągiem wahadłowym, wyjaśnia Zermatt Tourismus, a zarówno droga do Täsch, jak i ten pociąg mijają Randę. Narciarstwo lodowcowe dla gości wznowiono 14 października, ogłosiły Zermatt Bergbahnen, a Winter Opening Weeks trwają od 1 listopada do 6 grudnia 2026 r. Lodowcowe trasy na początku sezonu to twardy śnieg, na którym liczą się wąska talia i krótki promień: według danych producentów Stöckli Laser WRT ma talię 66,5 mm i promień od 12,3 do 16 m, Head Worldcup Rebels e-Speed 68 mm i od 15,1 do 19,4 m, a Kästle RX12 GS 68 mm i 17,2 m przy długości 178 cm. Narzędzie Pick-a-ski szereguje cały katalog pod kątem trzymania krawędzi na takie dni.
Źródła
- Gemeinde Randa, komunikat bezpieczeństwa z 24 sierpnia i komunikat prasowy z 25 sierpnia 2026 r.; lista komunikatów Kantonu Wallis (nie znaleziono komunikatu o Randzie, 26 października 2026 r.)
- Wywiad „Walliser Bote” z Norbertem Carlenem, 22 października 2026 r., według relacji Le Matin, Rhône FM (Keystone-ATS), 24 heures, watson, Blick, 20 Minuten, tio.ch, t-online (22 października), The Local (23 października) i SnowBrains (25 października)
- RTS, Tages-Anzeiger, swissinfo i blue News, 25–28 sierpnia 2026 r.; IamExpat, 26 sierpnia 2026 r.
- Geopraevent, 23 listopada 2018 r.; komunikaty VAW / ETH Zürich z 3 lutego i 1 kwietnia 2005 r. za RAOnline
- Zermatt Tourismus (dojazd, Winter Opening Weeks), Zermatt Bergbahnen (wznowienie narciarstwa, 14 października 2026 r.), Matterhorn Gotthard Bahn (Matterhorn Terminal Täsch); Wikipedia (liczba mieszkańców i wysokość Randy, Federalny Urząd Statystyczny 2026)
- Katalog Pick-A-Ski, dane producentów dla wymienionych wyżej modeli
