250.000 ton ijs boven Randa: de gletsjer die de weg naar Zermatt kan afsnijden
Het Mattertal bij Randa in juli 2007; de puinwaaier op de westelijke helling is van de bergstorting van 1991. Foto: Woudloper via Wikimedia Commons, publiek domein, bijgesneden
Een ijsblok van ongeveer 300.000 m³, zo'n 250.000 ton, hangt aan de oostwand van het Weisshorn boven Randa, het dorp 9 km onder Zermatt, en schuift tot 20 cm per dag naar beneden, zei Norbert Carlen, ingenieur natuurgevaren van het kanton, op donderdag 22 oktober 2026 tegen de Walliser Bote. De eerste sneeuw verandert de rekensom: een afbraak op een besneeuwd plateau zou een ijs-en-sneeuwlawine worden met een veel grotere reikwijdte. Het dorp ligt niet in de baan. De weg en de enige spoorlijn naar Zermatt wel.
In het kort
- De hanggletsjer Weisshorn Oost staat sinds juni 2026 onder verscherpt toezicht en sinds 24 augustus op niveau 3; het afgesloten gebied ten westen van het dorp blijft dicht.
- Eind van de zomer viel ongeveer 200.000 m³ ijs naar beneden; ongeveer 300.000 m³ is er nog en beweegt tot 20 cm per dag, aldus Carlen in de Walliser Bote.
- Verse sneeuw op het plateau van de Bisgletscher onder het blok zou bij een afbraak worden meegesleurd; een zachte november waarin het ijs in porties afbrokkelt, is het betere scenario.
- Automatische lichten stoppen bij een grote afbraak het weg- en treinverkeer; in februari 1986 bedolf een ijslawine beide over 200 m, in maart 2005 viel 460.000 m³ zonder schade.
- Zermatt is autovrij: bezoekers parkeren in Täsch, één dorp boven Randa, en nemen de pendeltrein; de Winter Opening Weeks beginnen op 1 november.
Wat er boven Randa hangt
Het gaat om een kleine hanggletsjer ten noordoosten van de 4.505 m hoge top van het Weisshorn, die boven de Bisgletscher uithangt, zoals RTS het beschreef op 25 augustus. Twee scenario's zijn mogelijk, zei het hoofd van de kantonnale dienst voor natuurgevaren, Guillaume Favre-Bulle, tegen de omroep: óf de gletsjer breekt stuk voor stuk af, óf de hele instabiele massa gaat in één keer. In juli had Carlen gezegd dat de ervaring leert dat de gletsjer meestal "in porties" afbreekt, meldde Tages-Anzeiger.
Op 22 oktober publiceerde de Walliser Bote een nieuw interview met Carlen, dat dezelfde dag werd overgenomen door Le Matin, Rhône FM, watson, Blick, tio.ch en t-online. Het blok van ongeveer 300.000 m³, "zo'n 250.000 ton" in de Zwitserse berichten, schuift tot 20 cm per dag bergafwaarts; het gevaar wordt elke dag beoordeeld met camera's en een bewegingssensor. "Persoonlijk bezorgt me dat een beetje buikpijn", zei Carlen, in onze vertaling van de Duitse tekst van watson. Alle cijfers van oktober gaan terug op dat ene interview; op 26 oktober 2026 had gemeente noch kanton een nieuw bericht gepubliceerd.
De tijdlijn sinds juni
| Datum | Gebeurtenis | Bron |
|---|---|---|
| Eind juni 2026 | Verscherpt toezicht, gevarenperimeter afgebakend, wandelpad en grindgroeve gesloten | Gemeinde Randa |
| 24 augustus 2026 | Toezicht verhoogd naar niveau 3; minstens drie afbraken in de middag, de grootste tussen 17:00 en 18:00 uur; afzettingen blijven op het gletsjerplateau liggen | Gemeinde Randa |
| 25 augustus 2026 | Gemeente: "Het woongebied is door de huidige situatie niet getroffen" | Gemeinde Randa |
| Eind zomer 2026 | Ongeveer 200.000 m³ ijs valt naar beneden | Walliser Bote via Le Matin |
| 22 oktober 2026 | Eerste sneeuw; Carlen: 300.000 m³ over, tot 20 cm per dag | Walliser Bote via Zwitserse media |
De gemeentelijke berichten van 24 augustus en 25 augustus zijn nog altijd de meest recente op randa.ch. De perimeter ten westen van het dorp mag niet worden betreden, de toegangspaden voor wandelaars en fietsers blijven gesloten, en er is speciaal hiervoor een interferometrische radar geïnstalleerd. De dorpskern ligt buiten het afgesloten gebied.
Wat verse sneeuw verandert
Sneeuw op de steile ijshelling glijdt er sowieso af. Sneeuw op het vlakkere plateau van de Bisgletscher onder het blok is het probleem: bij een afbraak zou die worden meegesleurd, en het resultaat zou een snelle, gecombineerde ijs-en-sneeuwlawine of stoflawine zijn met een reikwijdte die vele malen groter is dan die van een zomerse ijsval, legde Carlen uit. In de komende weken kan een meter of meer verse sneeuw op dat plateau komen te liggen. Een zachte november, waarin het ijs in delen afbrokkelt, zou het risico verkleinen.
Blick voegde een onafhankelijke stem toe. Het extreme geval zou een afbraak zijn tijdens een periode van groot lawinegevaar, die verdere sneeuwlawines zou kunnen losmaken, zei Stefan Margreth van het Zwitserse sneeuw- en lawine-instituut SLF tegen de krant: "Aan de ene kant moet de ijslawine afbreken, en tegelijkertijd moet er een extreme lawinesituatie zijn. Dat is vrij onwaarschijnlijk", in onze vertaling. Groot of zeer groot lawinegevaar komt op minder dan 5 procent van de winterdagen voor, zei hij.
De weg en het spoor naar Zermatt
Randa, op ongeveer 1.400 m hoogte met 448 inwoners op 1 januari 2026, ligt aan de Matter Vispa tussen Visp en Zermatt. De kantonnale weg en de Matterhorn Gotthard Bahn, de enige spoorlijn het bovendal in, lopen onder de Bisgletscher door. IJsmassa's die van de hanggletsjer van het Weisshorn afbreken "kunnen als gecombineerde ijs- en sneeuwlawine de weg en de spoorlijn in de richting van Zermatt bereiken", schreef het monitoringbedrijf Geopraevent in 2018, in onze vertaling. Bij een grote afbraak stoppen lichten het weg- en treinverkeer automatisch, meldde 24 heures. Een deel van de lijn ligt binnen de perimeter; doorgang is toegestaan dankzij de koppeling met het alarm. Eind augustus reden de treinen normaal, merkte IamExpat op, en tussen 22 en 26 oktober is geen sluiting gemeld.
De geschiedenis verklaart de voorzichtigheid. Op 4 februari 1986 bedolf een ijslawine van de Bisgletscher de weg Visp–Täsch en de spoorlijn over 200 m, schreef het ETH-glaciologielab VAW in 2005; op 23 en 30 maart van dat jaar kwam 460.000 m³ ijs in twee afbraken naar beneden zonder Randa te bedreigen, omdat er weinig sneeuw lag in de 3.000 m lange baan. In januari 1636 doodde een gecombineerde ijs-en-sneeuwlawine 37 mensen in het dorp, herinnerde 20 Minuten eraan; de bergstortingen van april en mei 1991 op de tegenoverliggende helling stuwden de rivier op en zetten een deel van het dorp onder water.
Als je naar Zermatt gaat
Zermatt heeft geen auto's: privévoertuigen stoppen bij de Matterhorn Terminal in Täsch, met 2.100 overdekte parkeerplaatsen en een pendeltrein van 12 minuten, legt Zermatt Tourismus uit, en zowel de weg naar Täsch als die trein komen langs Randa. Het gletsjerskiën voor gasten is op 14 oktober hervat, maakte Zermatt Bergbahnen bekend, en de Winter Opening Weeks lopen van 1 november tot 6 december 2026. Gletsjerpistes in het vroege seizoen zijn harde sneeuw, waar een smalle taille en een korte radius tellen: volgens de fabrikanten heeft de Stöckli Laser WRT een taille van 66,5 mm en een radius van 12,3 tot 16 m, de Head Worldcup Rebels e-Speed 68 mm en 15,1 tot 19,4 m, en de Kästle RX12 GS 68 mm en 17,2 m bij 178 cm. De Pick-a-ski-tool rangschikt de hele catalogus op kantgrip voor dagen als deze.
Bronnen
- Gemeinde Randa, veiligheidsbericht van 24 augustus en persbericht van 25 augustus 2026; communiquélijst Kanton Wallis (geen bericht over Randa gevonden, 26 oktober 2026)
- Interview van de Walliser Bote met Norbert Carlen, 22 oktober 2026, zoals weergegeven door Le Matin, Rhône FM (Keystone-ATS), 24 heures, watson, Blick, 20 Minuten, tio.ch, t-online (22 oktober), The Local (23 oktober) en SnowBrains (25 oktober)
- RTS, Tages-Anzeiger, swissinfo en blue News, 25 tot 28 augustus 2026; IamExpat, 26 augustus 2026
- Geopraevent, 23 november 2018; persberichten VAW / ETH Zürich van 3 februari en 1 april 2005 via RAOnline
- Zermatt Tourismus (aankomst, Winter Opening Weeks), Zermatt Bergbahnen (hervatting skiën, 14 oktober 2026), Matterhorn Gotthard Bahn (Matterhorn Terminal Täsch); Wikipedia (inwonertal en hoogte Randa, Federaal Bureau voor de Statistiek 2026)
- Pick-A-Ski-catalogus, fabrieksopgaven voor de hierboven genoemde modellen
